Władimir Hancin

Urodził się 23 października 1927 roku we wsi Riečnica, która została później zlikwidowana z powodu budowy zbiornika wodnego w Nowej Bystrzycy. Jego ojciec pracował jako urzędnik państwowy, więc w młodości kilkakrotnie się przeprowadzali. Chociaż w szkole lubił historię i chętnie czytał książki o tej tematyce w wolnym czasie, z różnych powodów nie mógł się uczyć. W końcu został żołnierzem.
Z zawodu i osiadł w Senicy, gdzie się ożenił. W 1952 roku przeprowadził się z żoną do Bratysławy, z powodów zdrowotnych odszedł z wojska i podjął pracę jako technik ochrony w firmie Reštaurácie a Jedálne, skąd później przeniósł się do firmy Drobný tovar. To właśnie wtedy odżyła w nim dawna miłość do historii:
"Tak się złożyło, że niekorzystne wydarzenia na początku lat 60. zmusiły mnie do ucieczki od rzeczywistości.. "

Zainteresował się historią i zabytkami Bratysławy, co ostatecznie stało się jego życiowym przeznaczeniem. Początkowo kształcił się, uczęszczał do bibliotek, gdzie zgłębiał historię naszego miasta. W tym czasie jego chęć pogłębienia wiedzy została pośrednio zainspirowana przez starszego z bratysławskich przewodników, Vladimíra Plickę, którego BKIS wprowadził do Galerii Sław w 2021 roku: „Zaczęło się w bibliotece regionalnej (…). Na pożółkłych stronach odkryłem stronniczy pogląd Plicki na Bratysławę i okolice. Prostota, przejrzystość, a jednocześnie angażujący charakter lektury o wydarzeniach historycznych (…). Nasza znajoma nauczyła mnie poznawać moje miasto i zaprowadziła mnie na kurs dla lokalnych przewodników w Bratysławie”.

Na kursie, który ukończył w 1964 roku, znalazł „miejsce i satysfakcję. (…) Dołączyłem do grupy pasjonatów starej Bratysławy. Chodziłem z nimi na spacery, dyskutowałem i szukałem możliwości poszerzenia swojej wiedzy”.  Na sposób i formę jego akompaniamentu istotny wpływ wywarł V. Plicka, którego ostatecznie miał okazję poznać osobiście:To, czego inny przewodnik unikał, twierdząc, że okno wykuszowe pochodzi z takiego a takiego stulecia, profesor potrafił wydobyć na światło dzienne, podkreślając piękno detali – kamiennych ram, szyb, malowideł. Przekonał mnie, że piękno tkwi również w szczegółach, trzeba tylko umieć patrzeć i o nich mówić. (…) W mojej pracy przewodnika starałem się wykorzystać jego podejście do publiczności i we własnych przygotowaniach skupić się na poznawaniu przeszłości naszych przodków i łączeniu ich życia ze wszystkimi zabytkami miasta."

Podczas kursu nawiązał przyjaźnie z kolegami ze studiów i przewodnikami Jozefem Kočim i Jurajem Fridą, z którymi starał się wymyślać i rozwijać nowe formy aktywności wykraczające poza standardową pracę przewodnika, przybliżając historię Bratysławy jak najszerszemu gronu odbiorców. Zostali oni wybrani do Komitetu Przewodników, który w 1968 roku przejął kierownictwo Koła Przyjaciół Bratysławy (założonego w 1966 roku), platformy zrzeszającej zarówno przewodników, jak i świeckich miłośników Bratysławy, skupiającej się na wykładach i spacerach po Bratysławie. Vladimír Hančin został sekretarzem Koła i uczestniczył w opracowaniu jego statutu (nawiązując jednocześnie kontakt z Klubem Starej Pragi) oraz w znaczącym ożywieniu jego działalności: „Z wielką przyjemnością wspominam spotkania tego komitetu (przewodników). (…) Odbywały się tu debaty, zgłaszano propozycje i aktywnie nad nimi pracowano. Tu powstały pierwsze wersje regulaminu działalności przewodnickiej, a także omawiano projekt statutu przygotowany przez V. Hančina i J. Kočiego dla Koła Przyjaciół Bratysławy. Prawnicy dr Lambert Čekal i Viliam Frank również aktywnie uczestniczyli w redagowaniu i dopracowywaniu projektów dokumentów. Zaproponowano konkretne zmiany w wynagrodzeniu przewodników.”
Dzięki Vladimírowi Hančinowi Koło Przyjaciół Bratysławy stało się poszukiwaną platformą (w szczytowym okresie liczyło około 700 członków rocznie) i w ciągu ponad 30 lat swojej działalności zorganizowało kilka tysięcy wykładów i spacerów oraz kilkaset wycieczek autokarowych, w których uczestniczyło ponad 100 000 gości. Inicjatywa wspomnianej grupy przewodników doprowadziła również do powstania miesięcznika znanego jako Biuletyn Naukowy Ojczyzny BIS, dystrybuowanego wewnętrznie wśród przewodników i członków Koła Przyjaciół Bratysławy. Jego istotą było to, że współtworzyli go erudyci o głębszej wiedzy, którzy w tej formie przekazywali go swoim kolegom. Biuletyn ukazywał się w latach 1970–2000, a autorem jego pierwszego numeru był nie kto inny, jak sam Vladimír Hančin, który opracowywał plotki o bratysławskich duchach wodnych. We wczesnych latach Vladimír Hančin przyczynił się do jego powstania, na przykład: również w tematyce Bratysławy i wojen napoleońskich, Academii Istropolitana, Bratysławskich Białych i Czarnych Dam czy Mátohyego w Wieży Michała. Nieprzypadkowo większość jego prac stanowiły legendy bratysławskie, bo był w nich specjalistą: „Uwielbiałam bajki od dziecka, ale sposób, w jaki dr M. Löbl zinterpretował legendy o Bratysławie, zaintrygował mnie. To on jest „winny” tego, że stałam się wujkiem-gawędziarzem”."

Zbierał legendy nie tylko z dostępnej literatury, ale także poprzez wywiady z zabytkami. Dzięki temu zgromadził szereg niepublikowanych, przekazywanych ustnie legend i fantastycznych opowieści ze starej Bratysławy. Był ich źródłem i potrafił zafascynować nimi odbiorców. Z jego rad i pomocy korzystała również m.in. Mária Ďuríčková, tworząc zbiory legend bratysławskich: „Królowa Dunaju” i „Dzwon Prešpora”. „Niejednokrotnie przeglądałem dziesiątki książek w poszukiwaniu jednej rzeczywistości, jednego tytułu, albo biegłem do muzeum, albo konsultowałem się z kimś, kto wiedział.”
i pamiętali. To właśnie jego specjalizacja w legendach i częsta praca z dziećmi skłoniły V. Hančina do zastanowienia się nad tym, jak przybliżyć historię Bratysławy jak najszerszemu gronu odbiorców. Wspólnie z J. Kočim w końcu wymyślili konkurs. Poznaj swoje miasto. Początkowo pomysł wydawał się trudny do zrealizowania ze względu na dużą skalę konkursu, ale entuzjaści swoim entuzjazmem zarażali innych, angażowali inne instytucje i zdobyli ważną wiedzę podczas wizyty V. Hančina w Miejskim Zarządzie Ochrony Zabytków w Pradze, gdzie już trwał podobny konkurs:
„Z rozrzewnieniem wspominam powstanie Koła Przyjaciół Bratysławy. Jak w 1970 roku zaprosiłem znajomych do dyskusji na temat „Bilansu Pojazdów Mechanicznych na rok 1971” i pojechałem do Praskiego Klubu Przyjaciół, żeby podzielić się swoimi doświadczeniami z młodzieżowego turnieju o Pradze”.
Wielką zasługą V. Hančina było to, że pierwsza edycja konkursu mogła odbyć się w 1971 roku. Poznaj swoje miasto, gdzie wychowało się głównie średnie pokolenie mieszkańców Bratysławy.
V. Hančin stał się siłą napędową, motorem napędowym tego niezwykle popularnego konkursu, zwłaszcza na początku, który rozbudził w wielu dzieciach miłość do ich miasta i pielęgnował ich związek z zabytkami. Odpowiedź pewnego ucznia szkoły podstawowej biorącego udział w konkursie na pytanie: „W jaki sposób chcesz przyczynić się do ochrony zabytków? ": "Nie będę kopał pomników, sikał na nie i obierał ich na pamiątkę."

Oprócz niestrudzonej pracy organizacyjnej, V. Hančin znany był również z wyjątkowo bogatej i systematycznej wiedzy o Bratysławie. W 1986 roku opublikował poradnik dla przewodników, jak posługiwać się informacją, doskonalić swoją wiedzę i przygotowywać się do pracy przewodnika. Artykuł o charakterystycznym tytule Dążenie do poprawy jest dowodem ogromnej precyzji i skrupulatnej pracy V. Hančina: „Przede wszystkim należy zdać sobie sprawę, że jeden przewodnik nie jest w stanie objąć wszystkiego, co dotyczy naszego miasta. Nie jest w stanie zebrać i przetworzyć wszystkich dostępnych informacji dla własnych potrzeb. Skoncentrowałem swoje zainteresowanie na kilku obszarach tematycznych i na tej podstawie zajmuję się pozyskiwaniem informacji i ich przetwarzaniem. Są to: topografia zabytków
i wydarzenia, tradycje rewolucyjne, wojny napoleońskie, plotki i opowieści. (…) Wybór właściwej i odpowiedniej formy przetwarzania i przechowywania uzyskanych danych i źródeł nie jest już tak łatwy.
Aby zaspokoić moje zainteresowania, stosuję następujący system: Topografia: Dane gromadzone są w formie zestawienia podstawowych danych z kart rejestracyjnych: dokładny adres, nazwa obiektu, uzyskane dane, dokładne źródło, z którego pochodzą. Indeks kart jest ułożony alfabetycznie według poszczególnych ulic i lokalizacji. Dane dotyczące większych obiektów, takich jak zamki w Bratysławie i Devínie, Slavín, Dóm, lub lokalizacji takich jak stare przedmieścia, podmiejskie wsie i tym podobne, przechowuję w segregatorach. (…) Posiadam tę dokumentację do szerszego użytku. Wycinki i fragmenty z prasy i literatury.
Przechowuję wycinki z gazet, czasopism lub fragmenty literatury w segregatorach lub segregatorach, zawsze podając źródło według wieku, ważnych obiektów, budynków, różnych tematów. (…) Fotografie, pocztówki, zdjęcia z prasy. Przechowuję według rodzaju pisma, z tekstem na odwrocie opisującym, co przedstawiają i w jakim okresie powstały.

W latach 80. XX wieku V. Hančin zaczął angażować się w bardziej dogłębne badania naukowe. Skoncentrował się na źródłach z okresu międzywojennego i rok po roku szczegółowo mapował wydarzenia.
w mieście. Efektem tej działalności są (do dziś) bardzo cenne artykuły, a nawet opracowania z wieloma szczegółowymi informacjami, publikowane w wyżej wymienionych lokalnych biuletynach historycznych pod tytułem
Z życia miasta w latach 1918, 1919, 1920, 1921, 1922, 1923, 1924, 1925, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1936, 1937, 1938 i 1939. Pozostałe lata najwyraźniej pozostały w rękopisie.

Ostatnim ważnym rozdziałem, który otworzył V. Hančin, było mapowanie postaci pochowanych na bratysławskich cmentarzach. W czasach, gdy ówczesne osiągnięcia technologiczne jeszcze nie istniały, on, wraz z kilkoma innymi przewodnikami (np. Alexandrem Čunderlíkiem), był jednym z pionierów, którzy rzetelnie przemierzali poszczególne cmentarze grób po grobie, a następnie porównywali zarejestrowane w domu nazwiska z dostępną literaturą (encyklopediami, słownikami biograficznymi itp.). Chociaż zmapował wszystkie ważniejsze cmentarze, trylogię „Osobowości pochowane na cmentarzu w Slávičým údolí” udało mu się opublikować dopiero w lokalnych biuletynach historycznych w latach 1992–96. Kilka lat temu miałem zaszczyt zapoznać się z jego rękopisem dotyczącym cmentarza Martinské. Oprócz powszechnie znanych postaci, zaznaczył on również (niestety tylko słowami kluczowymi) wiele osób, o których nie wspominają dzisiejsze encyklopedie. Prawdopodobnie byli to lokalni osobistości dawnej Bratysławy, a on sam zdobywał o nich informacje w sposób podobny do plotek – poprzez tradycję ustną. Swoją rozległą wiedzę opublikował również jako współautor przewodnika turystycznego Bratysława. Przewodnik (1989). Vladimír Hančin wciąż miał wiele pomysłów i planów. Niestety, podeszły wiek i pogarszający się stan zdrowia sprawiły, że zmuszony był je coraz bardziej ograniczać. Zmarł 7 maja 2012 roku w Bratysławie, nie wzbudzając większego zainteresowania opinii publicznej. Pochowany
znajduje się w Dolinie Sláviča. Niestety, z różnych przyczyn, jego bogate dziedzictwo nie zostało zachowane, przez co Bratysława straciła cenne źródło informacji.

Z okazji 10. rocznicy śmierci Bratysławskie Centrum Kultury i Informacji wprowadziło V. Hančinę do Galerii Sław kursu „Przewodnik Turystyczny”. Z szacunkiem wspominamy osobowość, która…
W drugiej połowie XX wieku ukształtowała rozwój działalności przewodnickiej i przyczyniła się do znacznego wzrostu zainteresowania historią Bratysławy wśród całych pokoleń.

Jan Vyhnánek

Źródła:
* HANČIN, P. (syn V. Hančina): Informacje ustne.
* HANČIN, V.: Dążenie do doskonalenia. W: Biuletyn informacyjny lokalnych przewodników Bratysławy, 1986, t. 2, nr 2, s. 27-33.
* HANČIN, V.: Jak poznałem profesora Vladimíra Plickę. W: Biuletyn Vlastivedný BIS, 1995, t. 26, nie. 1, s. 1 14.
* HANČIN, V.: Wspomnienia. W: Biuletyn Vlastivedný BIS, 1995, t. 26, nie. 1, s. 16-17.
* Koło Przyjaciół Bratysławy. W: Biuletyn Vlastivedný BIS, 1995, t. 26, nie. 1, s. 4-7.